tại sao mình viết blog?

Tối nay mình về nhà hơi muộn, quăng cái balo qua một bên sau một ngày dàiiiiiiiii rồi mở laptop tính trả lời nốt mấy tin nhắn công việc, xong tự nhiên lại ngồi thừ ra nhìn màn hình.

Tự dưng thấy cái tư thế ngồi lúc này quen dã man. Hồi lớp 6 ngày nào đi học về mình cũng quăng cặp rồi lao vô mở máy y hệt vầy, có điều hồi đó làm gì có deadline nào dí, thuần túy là háo hức mở máy lên để gõ bài cho cái blog cá nhân.

Hồi lớp 6 mình từng có một cái blog nhỏ trên mạng, nuôi được hơn hai năm thì tới giữa năm lớp 8 mình lỡ tay đem bán.

Một đứa lớp 6 thì viết cái gì trên đó?

Thật ra lúc mới lập thì nghĩ gì viết nấy, toàn mấy bài tản mạn random linh tinh. Xong dần dần mình chuyển qua viết mấy bài chia sẻ tips làm blog, kiểu làm sao tối ưu cho web load nhanh hơn hay độ lại giao diện sao cho nhìn đỡ phèn.

Thời đó mình xài Blogspot - cái nền tảng miễn phí của Google mà chắc ai từng có một thời tuổi thơ dữ dội trên mạng cũng biết. Khổ cái là mấy cái theme mặc định của nó nhìn rất chán và cái nào cũng na ná nhau, muốn đẹp thì chỉ có nước tự mở code HTML/CSS ra mà vọc.

Mà hồi đó làm gì có ChatGPT hay Claude code giùm như bây giờ, toàn tự gõ tay rồi mò từng dòng một. Nhiều khi chỉ muốn đổi màu hay căn lại đúng một cái nút bấm thôi mà ngồi mò cả chục phút: sửa thử một dòng, bấm save, F5 lại trang xem nó ra hình thù gì chưa, lệch một pixel thì lại quay ra sửa tiếp tới khi nào ưng mắt mới chịu.

Ai dè mình lại bị cuốn vào đúng cái trò ngồi tỉ mẩn đó, tới mức bắt đầu tập tành tự thiết kế nguyên bộ template (giao diện) từ đầu tới cuối cho blog của mình.

Làm ra được vài bản ưng ý thì tới khúc dở khóc dở cười: template của mình bị người ta "rip" lại - tức là tải nguyên cục code về, xóa tên mình đi rồi đem rao bán như đồ họ tự làm. Mà nhiều người làm vậy lắm chứ không phải một hai người. Nghĩ lại thì hồi đó trong cộng đồng Blogspot Việt Nam, số người chịu ngồi trau chuốt UI đếm trên đầu ngón tay, mình làm kỹ một chút nên may mắn lọt vào tầm ngắm của mấy pháp sư copy.

Lúc mới phát hiện thì cay lắm, cảm giác như mình thức đêm nấu nồi phở tâm huyết xong sáng ra thấy hàng xóm múc sang nồi nhà họ bán lấy tiền. Nhưng cay xong nghĩ lại thì cũng... hơi phổng mũi một tí, vì chắc đồ mình làm phải nhìn ra gì thì người ta mới mất công chôm chỉa.

(1) Nghĩ lại thì mình dính vào cái nghề design này chính từ những đêm ngồi căn chỉnh từng cái nút trên Blogspot như thế.

Bác ơi, bác sinh năm bao nhiêu thế?

Anh em chơi blog thời đó có cái văn hóa xưng hô với nhau là "bác" - "em" nghe rất chi là trưởng thành. Mình cũng hùa theo, ai gọi "bác" mình cũng "dạ bác, em nghĩ là..." tỉnh bơ như người lớn.

Thực tế thì hội anh em hay tương tác qua lại với mình hồi đó toàn thế hệ 9x, còn mình sinh năm 2004 - đúng chuẩn một thằng nhóc lớp 6 trẻ trâu chính hiệu.

Tất nhiên là mình giấu nhẹm tuổi thật đi, vì sợ khai ra mình mới học cấp 2 thì chẳng ai thèm đọc hay tin mấy thứ mình viết nữa. Thế là cứ núp sau cái mác "bác" suốt mấy năm trời (nếu có anh nào thời Blogspot tình cờ đọc được bài này thì cho thằng em xin lỗi vì pha cosplay người lớn năm xưa nhé).

Đỉnh điểm là hồi lên lớp 7, cái blog nhỏ đó tự dưng lọt vào top 2.000 website có traffic lớn nhất Việt Nam theo bảng xếp hạng Alexa - cái trang đo thứ hạng mà dân làm web thời đó hay đem ra flex với nhau, trước khi bị Amazon khai tử vào năm 2022.¹ Đợt đó blog cũng ẵm được vài giải thưởng nhỏ do anh em trong cộng đồng Blogspot tự tổ chức, có chụp màn hình lại kỹ lắm mà giờ chịu chết không nhớ quăng ở cái ổ cứng nào rồi.

Khi web bắt đầu có traffic ổn định thì mình kiếm được những đồng tiền đầu tiên từ việc cho thuê banner quảng cáo và viết bài PR.

Cầm khoản tiền tự kiếm đầu tiên trong đời, thay vì mua đồ chơi hay nạp game thì mình chạy đi mua... sữa rửa mặt, kem đánh răng với dầu gội đầu. Nghe hơi vô tri, nhưng với một thằng nhóc lớp 7 lúc đó, cảm giác tự mua đồ cá nhân bằng tiền mình làm ra nó ngầu đét. Đi siêu thị xách cái bịch đồ về mà tưởng mình sắp thành tổng tài tới nơi.

Dần dần, tiền kiếm từ blog đủ để tự nuôi sống chính nó (tiền domain, tiền hosting), rồi dư ra một khoản để mình tự đóng học phí cho bản thân luôn.

(2) Trên mạng, chỉ cần bạn làm ra thứ người ta thật sự cần thì chẳng ai quan tâm bạn bao nhiêu tuổi.

Sao một công ty lại đi tuyển một đứa lớp 7?

Tất cả là nhờ mấy cái banner quảng cáo trên blog mà ra.

Khách hàng book quảng cáo đều đặn nhất trên trang của mình đợt đó là Fshare. Làm việc qua lại với nhau nhiều tới mức quen mặt, một hôm mấy anh chị bên đó rủ mình về làm chung luôn, ban đầu là phụ trách viết nội dung blog cho công ty.

Lúc nhắn tin trao đổi công việc thì mượt lắm, cho tới hôm phỏng vấn trực tiếp. Mấy anh chị bên Fshare nhìn thấy mình ngoài đời thì đứng hình mất 5 giây, xong có anh hỏi một câu làm mình nhớ mãi:

"Em có vào nhầm nick của anh trai ở nhà không đấy?"

Chắc lúc đó mọi người tưởng mình đang lấy tài khoản của ông anh nào trong nhà ra trêu. Mình phải ngồi giải thích một hồi mấy anh chị mới tin cái blog đó là do một đứa lớp 7 tự vận hành.

Đỉnh một cái là biết tuổi thật xong công ty vẫn nhận. Mình được tạo điều kiện làm part-time remote, sáng đi học trên trường, chiều tối về mở máy chạy việc. Viết content được tầm nửa năm thì mình đá sang làm Design, gắn bó tổng cộng khoảng một năm rưỡi và còn được công ty tài trợ vé máy bay vô Đà Nẵng chơi, tham quan văn phòng tới hai lần.

Đó là lần đầu tiên mình biết mùi "bán mình cho tư bản" từ năm cấp 2, và cũng là dòng kinh nghiệm đầu tiên trong CV của mình. Với mình thì Fshare luôn là một kỷ niệm rất đặc biệt vì đã dám tin tưởng và cho một đứa nhóc lớp 7 cơ hội thử sức.

(3) Công việc đầu tiên trong đời mình đã đến rất tự nhiên từ một thứ mình làm thuần túy vì thích.

Rồi cái blog đó giờ trôi về đâu?

Tới khoảng giữa năm lớp 8, lịch học ở trường cộng với việc làm thêm bên ngoài làm mình bắt đầu bị quá tải. Đúng lúc đó có người nhắn hỏi mua lại blog với một cái giá khá cao so với một đứa học sinh cấp 2, thế là mình chốt đơn bán luôn.

Cầm cục tiền thì sướng đấy, nhưng chỉ vài hôm sau là mình tiếc đứt ruột.

Đau lòng nhất là mấy tuần sau đó mình tò mò gõ lại cái domain cũ xem thử. Chủ mới đập đi thay bằng một cái giao diện khác nhìn xấuuuuu và nhồi nhét quảng cáo kín đặc không chừa một chỗ trống nào.

Cảm giác lúc đó y như đi ngang qua căn nhà cũ mình từng tỉ mẩn decor từng góc, giờ thấy chủ mới sơn lại màu xanh đọt chuối rồi dán kín tờ rơi khoan cắt bê tông, thông cống nghẹt lên tường. Nhìn ngứa mắt kinh khủng, chỉ muốn nhảy vào sửa lại CSS giùm mà lực bất tòng tâm vì bán mất tiêu rồi.

Buồn mất mấy bữa rồi mình cũng phải move on.

Lớn thêm chút nữa, mình bị cuốn vào guồng học hành, làm freelance rồi tự build sản phẩm riêng. Cái thói quen tối về mở máy gõ lạch cạch tâm sự cũng bị bỏ quên lúc nào không hay.

Thỉnh thoảng lướt Facebook thấy tên mấy anh em cùng thời Blogspot năm xưa giờ đã làm ở các tập đoàn lớn hoặc đứng sau mấy kênh media xịn sò, mình vẫn thấy vui lây như gặp lại hội bạn đồng môn cũ.

(4) Có những thói quen tưởng như đã bỏ hẳn, nhưng thật ra mình chỉ tạm cất đi khi cuộc sống bận rộn hơn.